Deleuze, Proust ve Aşk

proust & deleuze

“Âşık olmak, taşıdığı ya da yaydığı göstergelerle (signs) birisini bireyselleştirmektir. Bu göstergelere duyarlı olmak, bunların çıraklığını yapmaktır. Dostluğun gözlemlerle ve sohbetlerle beslenmesi mümkündür, fakat aşk sessiz yorumlardan doğar ve onlarla beslenir. Âşık olunan kişi deşifre edilmesi, yorumlanması gereken bir dünyayı şart koşar; bunlar âşığı kuşatır ve hapseder. Âşık olmak, âşık olunan kişinin işaret ettiği, yansıttığı (ve âşık olmayanların farkedemediği) bu bilinmeyen dünyaları keşfetmek ve açıklamaya çalışmaktır. Bu nedenle bizim dünyamızdan olmayan kişilere âşık olmak sık rastlanan bir durumdur.”

(…)

“Sevilen bir kadının yaydığı bütün aldatıcı göstergeler aynı gizli dünyaya yönelirler: Belli bir kadına bağlı olmayan, tam tersine kıskançlığın keşfettiği bir ön kabul (a priori) olarak, her şeyden önce dişil olasılık olan Gomorra’nın dünyası. Sevilen kadının işaret ettiği bu dünya (bir serap gibi) bize büyüleyici gelse de, her zaman, bizi dışlayan bir dünyadır. Sevilen kadının bütün göstergelerini yorumlamaya çalışırız (en azından Proust, Kayıp Zamanın İzinde böyle yapar) fakat bu acı verici deşifre etmenin sonunda, asal dişilik (materia prima) gerçekliğinin en derin ifadesi olarak Gomorra göstergesine varırız. Bunun da ötesinde, aşklarımızın sonsuzluğunda asal Erdişi (hermafrodit) bulunur. Ancak erdişi kendi kendini dölleyebilen bir varlık değildir: Cinsleri birleştirmek yerine ayırır; birbirinden uzaklaşan iki eşcinsel serinin – Sodom ve Gomorra – kesintisiz aktığı kaynaktır. Samson’un kehanetlerinin anahtarına sahip olan odur: ‘ Her iki cins de kendi köşesinde yalnız ölecek.’ Bu yüzden her gerçek aşk melankolinin gölgesinde yaşanır: Her an kaybedilebilecek ve hiçbir zaman ele geçirilemeyecek olanın çağrısının peşinde koşarak.”

Gösterge (sign) : Kendi dışında bir şeyi temsil eden ve temsil ettiği şeyin yerini alabilecek nitelikte olan sözcükler, şekiller ve nesnelerdir.

Not: Bu kısa metin Gilles Deleuze’ün “Proust ve Göstergeler” kitabından alınmıştır.